abortuslam2 (002)

Als het goed is zijn uw schapen op dit moment weer drachtig en we hopen dat u met het onderwerp van de nieuwsbrief niets te maken krijgt! Toch is het goed iets van het onderwerp verwerpen af te weten. Verwerpen bij schapen komt nogal eens voor en kan ernstig uit de hand lopen wanneer er sprake is van een besmettelijke oorzaak. Daarom hier op een rijtje de meest voorkomende oorzaken, en de handelswijze om verdere verspreiding te voorkomen.

Meest voorkomende infectieuze oorzaken

 

1. Toxoplasma

Het zijn met name de jonge ooien die verwerpen t.g.v. toxoplasma. De besmetting verloopt via katten. Deze scheiden na een infectie hoge aantallen eieren uit met de ontlasting. Het schaap krijgt de eieren binnen via een besmette weide of besmet voer. Als ze de eieren binnen krijgen terwijl ze niet drachtig zijn is er niets aan de hand, en bouwen ze juist immuniteit op. Zijn de dieren echter in de eerste 4 maanden van de dracht wanneer ze voor het eerst in aanraking komen met toxoplasma, dan kunnen de nageboorte en de vrucht zelf besmet raken. Als gevolg hiervan kunnen de vruchten geresorbeerd worden waardoor je (te) veel guste ooien hebt, verwerpen in het laatste stadium van de dracht of lammeren van een gezond lam en een ‘mummie’.

2. Chlamydia

Chlamydia is een bacterie welke meestal in de koppel geïntroduceerd word door aankoop van nieuwe schapen. Het verwerpen t.g.v. chlamydia vindt plaats in de laatste 3 weken van de dracht. De kans op besmetting is het grootst wanneer er een ooi t.g.v. chlamydia heeft verworpen. Op dat moment scheidt zij namelijk zeer grote hoeveelheden bacteriën uit met het vruchtwater, de vruchten en de nageboorte. Een ooi die verworpen heeft t.g.v. chlamydia is vervolgens immuun: opruimen is dus niet noodzakelijk.

3. Schmallenberg

In 2011 werden we opgeschrikt door veel lammeren met aangeboren afwijkingen veroorzaakt door het Schmallenbergvirus. Dit virus komt nog steeds voor geeft met name aangeboren afwijkingen maar een enkele keer verwerpt een ooi omdat een lam vroegtijdig sterft.

4. Listeria

Deze bacterie komt voornamelijk voor in slechte, natte, schimmelende kuilen. Een enkele keer treedt het op in het land als er erg veel modder is of kort gegraasd wordt. Door het eten van besmette voeding raakt het schaap besmet. Naast abortus in het laatste deel van de dracht, kunnen er ook hersenverschijnselen optreden (rondjes draaien!).
Zijn deze verschijnselen aanwezig, dan moet gelijk gestopt worden met het voeren van de kuil. De verwerpende dieren zijn niet besmettelijk voor andere ooien.

5. Campylobacter

Campylobacter is een bacterie die kan worden meegedragen door enkele schapen binnen een koppel, die er zelf niet ziek van zijn, maar deze bacterie wel uitscheiden via de mest. De bacterie kan zo worden verspreid via schoeisel, voer en drinkwater. Verwerpen gebeurt meestal in het derde deel van de dracht. Op dit moment is de verwerpende ooi een grote smetbron voor de omgeving: via vruchtwater en nageboorte wordt veel smetstof uitgescheiden. Dieren die de infectie hebben doorgemaakt zijn overigens immuun. Ze kunnen dus niet meer verwerpen, echter wel drager zijn en daarmee Campylobacter blijven uitscheiden.

6. Q-koorts

Hoewel het in Nederland meer aan geiten gelinkt wordt kunnen schapen wel degelijk ook verwerpen van Q-koorts. Nederland is niet vrij van deze bacterie en niet vaccinerende bedrijven kunnen hier dus problemen van ondervinden. De verschijnselen lijken erg op die van campylobacter en chlamydia, er wordt in het laatste stadium van de dracht verworpen en er komen grote hoeveelheden bacteriën vrij als een ooi verwerpt.

Niet-infectieuze oorzaken van verwerpen

Niet-infectieuze oorzaken van verwerpen zijn bijvoorbeeld afwijkende voeding, stress (hond tussen de schapen!), genetische afwijkingen en andere ziekten bij het schaap, zoals bijvoorbeeld ernstige leverbot.

- Wat te doen bij het optreden van abortus bij schapen: verwijder de verwerpende ooi uit de koppel

- Ontsmet, indien mogelijk, de plaats waar vrucht, vruchtwater en nageboorte terecht zijn gekomen (formaline)

- Laat een ooi die heeft verworpen geen andere lammeren zogen (sommige bacteriën kunnen via de melk op de lammeren worden overgedragen, waardoor deze lammeren weer potentiële verwerpers worden)

- Stuur materiaal op voor onderzoek naar de Gezondheidsdienst voor Dieren bij meerdere verwerpende dieren

Wanneer materiaal opgestuurd wordt, stuur dan niet alleen de vrucht(en) op, maar ook de nageboorte, en het liefst zo vers mogelijk. De kans op het diagnosticeren van de oorzaak is vele malen groter als er een (stuk) nageboorte mee gaat! Vermeld ook gegevens m.b.t. het stadium van de dracht, leeftijd van de ooi,  evt. ziekteverschijnselen van de verwerper, zelfgefokt / aangekocht dier, evt. problemen in voorgaande jaren.

Naar aanleiding van de uitslag stellen we graag met u een plan op hoe u in de toekomst verwerpers kunt voorkomen.

Voorkomen van verwerpers

- Geen aankoop van nieuwe dieren, zeker niet tijdens de drachtperiode van de schapen

- I.v.m. toxoplasma: probeer jonge katten zo veel mogelijk te weren

- Voeren van een goede kuil of hooi i.v.m. listeria

- Tegen chlamydia, Q-koorts en toxoplasma kan worden gevaccineerd

- Rust binnen de koppel proberen te houden

Waarschuwing

Een behoorlijk aantal abortusverwekkers bij het schaap kan ook bij de mens tot algehele gezondheidsproblemen of abortus leiden. Voorzichtigheid is dus geboden: zwangere vrouwen zouden nooit moeten helpen tijdens de aflamperiode, ook niet op bedrijven waar men denkt geen verwerpers te hebben!

 

Geslaagde excursie naar melkschapenbedrijf van de familie Sentker

IMG_1530 (002)

Maandag 12 juni j.l. heeft de zomeravondexcursie bij de familie Sentker in Nieuw- Schoonebeek plaats gevonden. Voor een groep geïnteresseerde schapenhouders was er de mogelijkheid om een rondgang, inclusief een ronde melken, mee te kijken op dit bedrijf. De gebroeders Sentker namen ruim de tijd om open te vertellen over het bedrijf, genomen beslissingen en strategieën. Daarnaast heeft dierenarts Reinard Everts een informatieve presentatie gegeven over het voorkomen, de aanpak en de mogelijkheid om vrij te worden van Zwoegerziekte.

SPOED?

24 UUR & 7 DAGEN IN DE WEEK

Coevorden: 0524 513 694
Sleen: 0591 361 368
Nieuw Amsterdam: 0591 551 820

Herkauwers

Veterinaire zorg met visie!